
اين موزه به عنوان يك موزه تخصصي كانيشناسي و گوهرشناسي با زيربناي 50 مترمربع واقع در شهرك مصطفي خميني واقع است
با توجه به دريافت مهر اصالت تراش سنگ از يونسکو در سال جاري و همچنين حضور هنرمندان سنگ تراش اين استان در نمايشگاههاي خارجي از جمله نمايشگاه ايتاليا ميتوان به توسعه اين هنر زيباي سنتي در استان بيش از پيش اميدوار بود.
مسئول موزه سنگ و گوهر اراک در این مراسم گفت: در این موزه 120نمونه از کانی های موجود در طبیعت به نمایش عموم گذاشته شده است
علی غفاری افزود: بیش از 350 قطعه نمونه نفیس از کانی های کمیاب، قیمتی و نیمه قیمتی و قطعاتی از کانی های تراش خورده از جمله پریت، آلوامارین، یاقوت سرخ، یاقوت کبود، کریستال کانی ها،مالاکیت، مگنتیت،اسپردومن، آمتیسیت،آماپونیت،کوارتز و عقیق جمع آوری شده و در معرض دید عموم قرار گرفته است.
وی افزود: این موزه دارای مجموعه کاملی از سنگ ها و کانی های منحصر به فرد از سراسر جهان و ایران می باشد همچنین نمونه هایی از کانی های استان نیز در موزه وجود دارد که از لحاظ تنوع نمونه ها اولین موزه در استان است.
گردن آویزنقره شمسه استاد علی غفاری که از سنگ نیمه قیمتی" ژاسپر" تراشیده شده به خاطر مخراج کاری و نگین تراشی ظریف و تراشهای حرفهای در سال 2010 مهر اصالت یونسکو را دریافت کرده است نیز در موزه به نمایش درآمده است.
آتشکده برزو
این آتشکده در دوازده کیلومتری راهجرد در ۶۵ کیلومتری شمال اراک قرار دارد. بنای آن در دوران ساسانی ساخته شده و معماری آن به صورت نمادین نشان دهنده یک آتشکده ساسانی است. نمای آن از آجر و سنگ است و از آتشکده نیم ور کوچک تر است. از لحاظ ساختمانی مانند چهار طاقی*های این دوره در فارس و نقاط دیگر است.
غرب اراک، رشته کوه راسوند (دو خواهران)، کوه شهباز
غار سفیدخانی

ین غار در ۱۸ کیلومتری جنوب شهر اراک و در کوه سفید خانی واقع شده. وجه تسمیه آن، برف فراوان این کوهه که در تابستان در برخی قسمت های سایه گیر آن به چشم می خوره. در دامنه این رشته کوه چشمه های آب فراوانی یافت می شه که معرف ترین آنها چشمه چپقلیه. از زیبایی های غار فوق وجود دود کش جنه که در دهانه غار به صورت تنوره باز دیده می شه. همچنین استالاکتیتی فراوان و زیبا از دیگر جاذبه های غار سفید خانیه. دسترسی به این غار از طریق روستایی رباط میل و روستای خانه میران امکان پذیره. غارهای موجود در این منطقه که سمت جنوب شرقی روستای سفید خانیه، شامل دو غاره که ورود به یکی از آنها فقط با ابزار فنی ممکنه زیرا این غار دارای یک یا دو حلقه چاه طبیعیه که برای فرود در داخل آن ها نیاز به طنابه.غاری که به محل معروف به دودکش جن نزدیکه، بدون استفاده از ابزار فنی قابل دسترسیه ولی پس از ورود بخصوص هنگام فصل بهار مواظب باشید اشتباها وارد آب نشین زیرا در این محل مقداری آب داخل گودال جمع می شه که عمل متوسط آن حدود ۱.۵ متره ولی بصورت ناگهانی افزایش عمق داره.
از غارهای استان مرکزیه که در کیلومتر ۴۰ جاده اراک به خمین قرار داره.
از غارهای استان مرکزیه که در ۴۰ کیلومتری جاده اراک به خمین قرار گرفته.
این غار از غارهای استان مرکزیه . دو درخت بزرگ مقابل دهانه آن روییده و منظره زیبایی به غار داده . طول غار ۲۲ متر عرض میانه آن ۷ متر ، عرض انتهای آن ۱۱ متر و ارتفاع غار ۳ متره و دهانه غار رو به جنوبه.
غار شغال دره یکی از غارهای استان مرکزیه که در جاده اراک به خمین و ۴۰ کیلومتری اراک در دامنه کوه کلوپ جهنم قرار داره. وجه تسمیه این غار به دلیل وجود شغال های فراوانی ست که در دامنه غار و داخل آن به سر می برن.
از آنجا که این کوه برف به خود نمی گیره، بدین جهت لقب جهنم به آن دادن.

در ۴۰ کیلمتری جنوب غربی اراک در دامنه کوه چشمه بین خمین، محلات و اراک دهستان انجدان قرار داره که بدلیل داشتن غارهای معروف و آثار باستانی شهرت داره. در استان مرکزی، بیش از هشت غار دیدنی وجود داره که بعضی از آنها در روستای انجدان استان مرکزی قرار دارن. روستای انجدان در ۳۷ کیلومتری شرق شهرستان اراک و با همین فاصله از غرب محلات قرار گرفته. انجدان از روستاهای دهستان مشک آباد بخش مرکزی شهرستان اراک، مرکز استان مرکزی ایرانه.
حمام مصطفوی مربوط به دوره پهلوی اوله و در شهرستان اراک، بخش خنداب، شهر خنداب، محله حصار، خیابان شهید رجایی واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۸ اسفند ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۵۰۲۸ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده. این حمام توسط مرحوم سید حاج آقا علی مصطفوی فرزند مرحوم حاج آقا محمد مصطفوی به میراث فرهنگی اهدا شد.
غار آسیلی در ۵ کیلومتری غرب روستای انجدان و ۴۰ کیلومتری اراک در استان مرکزی قرار داره.
ورودی این غار دو دریچه دایره شکله. میان این دو دریچه ستونی به محیط یه متر قرار گرفته که رابط میان تالار اول غار و محیط خارج غاره. مسیر غار تا انتها با شیب تندی پایین می ره و برای عبور به قسمت انتهای غار باید به صورت خزیده از میان شکافی که در سمت راست و روی حفره مسدودی قرار داره، گذشت. در داخل این غار حوضچه هایی قرار داره که دیواره آن ها از مواد آهکی و بلورهای منشوری استالاکتیتی پوشیده شده. طول کلی غار ۷۳/۵ متره و پیمایش آن نیازی به وسایل فنی نداره اما هوای داخل غار در فصل بارندگی به علت وجود بخار آب، سنگین و شرجیه.
بقعه شاه قلندر در دامنه کم شیب کوه قرار داره. این بقعه مربوط به دوره ایل خانیه، که ریاست فرقه اسماعیلیه رو بعهده داشته، این بقعه در داخل باغ روستای انجدان و در ۵۰ کیلومتری سرچشمه و سراب معروف انجدان قرار داره. بنای بقعه باشکوه و ۸ ضلعیه، که در هر ضلع بنا یک طاق نمای بلند آجری که داری ۴ در ورودی در چهار جهته قرار داره. گنبد بقعه دو پوش و آجری بوده و پوشش خارجی آن به شکل هرمی شانزده طرفه و ساقه گنبد دارای شانزده ضلع و چهار نورگیر با پنجره های مشبک چوبی در چهار جهت اصلیه، ارتفاع بقعه به پنج متر می رسه و ارتفاع گنبد و ساق آن به شش متر می رسه.
آب انبار ابراهیم آباد


در میانه راه شهر قم به شهر اراک روستایی به نام ابراهیم آباد واقع است که تنها قنات آن دارای تاریخ بیش از یک هزار سال است.مادر چاه این قنات مخروطی شکل است زیرا قطر دهانه میله آن حدود یک متر و قطر محل اتصال میله به کوره به حدود 10 حلقه می رسد.میله های بعدی پس از مادر چاه که تعداد آنها به 40 حلقه می رسد هرکدام حدود 100 متر عمق دارند و مادر چاه نیز دارای عمقی حدود 110 ذرع می باشد..
-عمق مادر چاه حدود 110 ذرع برابر با 114 متر
-عمق 40 میله پس از مادر چاه،هر یک 100 ذرع،مشهور به چاه های 100 منی
-مزد لایروبی هر حلقه از 40 میله در هر بار،100 من گندم(300 کیلوگرم)
قنات های مذکور دارای 18 کیلومتر طول 615 میله در طول مسیر و آب قنات در هر کشتمان حدود 96 هکتار زمین را به زیر کشت می برد.
AB و A’B’ دو تخته ای می باشند به شکل افقی در دهانه چاه قرار داده شده اند، OO’ وسط دو تخته می باشد که ریسمانی آن دو را به هم وصل می کند،دو ریسمان OO2 و OO1 با زاویه قائمه وسط تخته ها را به بستر کوه در همان راستا متصل و محکم می نمایند.از طرفین هر تخته دو ریسمان شاقولدار،روی هم چهار ریسمان شاقولدار می آویزند تا سر شاقول ها در وسط کوره معلق و بدون حرکت بماند،سر شاقول ها را در دو میله محل O1 و O’1 در روی ریسمان مشخص می کنند.ریسمان دیگری عمود بر ریسمان OO2 و O’O’2 از دو کوره در راستای سر شاقول ها به سمت یکدیگر با زاویه های 90 درجه جهت طناب راستا که O1C و O’1C’ باشد مشخص نموده و دو نفر استاد کار به حفر میله از دو طرف آنقدر ادامه می دهند تا به هم برسند.البته در ضمن کار با اندازه گیری جهت راستای شاقول ها و ضربات تریک از خطای خود جلوگیری می نمایند.(تریک ضربه ای است محکم که مقنی با کلنگ به وسط دهانه کوره(پیشکار)وارد آورده و مقنی دیگر در کوره میله قابل صدا را تشخیص داده و بدان پاسخ می دهد).
از سال 1318 تا 1378(به مدت 60 سال)فقط دو نفر از محلیان با تهور توانسته اند به درون مادر چاه بروند،یکی از آنها یک مقنی محلی و دیگری از مالکین همان روستا بوده است ولی درون میله های صد منی بسیاری رفته اند.طنابی که این افراد را به قعر چاه برده طناب ضخیم و محکمی بوده است که بیش از 100 متر طول و بیش از 100 من وزن(یک خروار،300 کیلوگرم)داشته و از روستا بار یک الاغ قوی هیکل چالاک کرده و به محل برده اند.
افرادی که به درون چاه های 100 منی رفته اند خبرمی دهند که انتهای میله چاه ها در سنگ حفر شده است و دیواره ها همه آب زا می باشند و در مورد مادر چاه اظهار می دارند که دیواره ها آبزاست و با صدای عجیبی به قعر چاه ریزش می کند.ترس از این چاه به خاطر مخروطی شکل بودن آن است که مقنیان درون آن بدون دسترسی به دیواره ها فقط معلق اند و جز صداهای وحشتناک آب و تاریکی چیزی مشاهده نمی کنند.محلیان مجموعه این چهل میله پس از مادر چاه را چاه های«سرزا»می نامند.
البته مادر چاه قنات ابراهیم آباد اراک عمیق ترین مادر چاه در ایران نیست بلکه عمیق ترین مادر چاه قنات بیدخت گناباد خراسان می دانند که عموما عمق آن را حدود 300 متر نوشته اند ولی یک مجله رسمی در شال 1330 نوشت که،عمق مادر چاه قنات بیدخت گناباد 350 متر است.
یکی دیگر از ویژگی های خاص قنات،زندگی مقنیان در اطاق های حفر مانندی است که در عمق زمین در کنار بستر کوره قنات حفر و در دل زمین می کندند و درون آن زندگی موقتی داشتند،این جایگاهها در یزد به«بوکن»و در میمه اصفهان به «مرد خانه»شهرت داشته اند.
برچسب:
نویسنده: شیوا مقدم